Alım ve satım
Ev alırken ilan fiyatının dışında hangi masrafları hesaba katmalısınız?
Bu rehberde 6 bölüm
Beğendiğiniz ev bütçenize uyuyor olabilir. Yine de karar vermeden önce bir hesap daha gerekir: İşlem tamamlanıp yerleştiğiniz güne kadar toplam ne kadar paraya ihtiyaç duyacaksınız?
Satın alma bedeli, işlem giderleri ve evi kullanıma hazırlama masrafları farklı tarihlerde karşınıza çıkar. Bunları tek tabloda görmek, bütün birikiminizi satış bedeline ayırıp sonraki ödemeleri son anda karşılamaya çalışmanızı önler.
Satış bedeli ile kullanacağınız öz kaynağı ayırın
İlk satıra ilan fiyatını, görüşme ilerledikçe de üzerinde anlaşılan satış bedelini yazın. Kredi kullanılacaksa, banka tarafından onaylanan ve işlemde kullandırılabilecek tutarı ayrı gösterin. Başvuru sırasında beklediğiniz krediyle kesinleşen tutarı aynı kabul etmeyin.
Satış bedelinin içinden karşılanacak bir ön ödeme varsa bunu aynı bedelin parçası olarak kaydedin. Örneğin toplam satış bedelinden düşülecek 100.000 TL’yi hem ön ödeme hem satış bedeli içinde yeniden toplamak, bütçeyi olduğundan yüksek gösterir. Ödemenin amacı, mahsup ve iade şartları ise imzadan önce yazılı olarak netleştirilmelidir.
Başlangıç nakit ihtiyacı = satış bedelinin öz kaynakla karşılanan kısmı + size düşen işlem giderleri + yerleşme harcamaları + ayırdığınız nakit payı.
Kredi taksitleri ve evin devam eden giderleri için bunun yanında ayrı bir aylık bütçe hazırlayın.
Tapu harcı ve işlem ücretlerini ayrı satırlara yazın
TKGM’nin satış işlemi açıklamasında, emlak beyan değerinin altında olmamak üzere satış için beyan edilen değer üzerinden alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20, yani yüzde 2 tapu harcı alınacağı belirtilir. Döner sermaye ücreti de ayrı bir kalemdir. Beyan, gerçek satış bedeli esas alınarak yapılmalıdır; emlak vergisi değerini satış bedelinin yerine koymayın. İşleminize uygulanabilecek istisnaları ve tahakkuk eden tutarı ayrıca teyit edin. TKGM satış işlemleri ve ücretler
Temsili hesap: Harca esas bedelin 5.000.000 TL olduğu ve istisna bulunmadığı bir satışta alıcının yüzde 2 harcı 100.000 TL olur. Satıcının harcı da ayrıca 100.000 TL’dir. Bu örnekteki alıcı harcı, satın almanın bütün işlem masraflarını kapsamaz.
Tarafların gider paylaşımı hakkında anlaştığı noktaları kayda alın. Banka transferi, temsil veya başka bir hizmet nedeniyle doğacak tutarlar varsa bunların kime ait olduğunu ve ödeme tarihini de sorun.
Aracılık hizmeti varsa toplamı ve kendi payınızı görün
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 20. maddesi, alım satıma aracılık hizmet bedelini KDV hariç satış bedelinin en fazla yüzde 4’üyle sınırlar. Sözleşmede farklı bir paylaşım kararlaştırılmamışsa bedel taraflar arasında eşit paylaşılır. Bu üst sınır, her alıcıya tek başına yüzde 4 uygulanacağı anlamına gelmez. Kendi payınızı ve KDV dahil ödenecek tutarı yazılı isteyin. Ticaret Bakanlığı — Yönetmelik, madde 20
Kredi, sigorta ve satışın niteliğine bağlı kalemleri kontrol edin
Kredi kullanıyorsanız bankadan faiz oranıyla birlikte ödeme planını ve bütün ücretleri gösteren teklif alın. Ekspertiz, tahsis veya sigorta adıyla listelenen kalemlerin hangilerinin uygulanacağını, ne zaman ödeneceğini ve kredi çıkmaması halinde durumlarını sorun. Yazılı teklif gelmeden tek bir toplam maliyet varsaymayın.
Kapsama giren konutun zorunlu deprem sigortası poliçesi de kontrol edilmelidir. DASK, tapu işlemlerinde poliçe kontrolü yapıldığını açıklıyor. Poliçenin geçerliliğini ve gerekli işlemi öğrenip bütçenize yalnız gerçekten doğacak ödemeyi ekleyin. DASK — Konut kredileri ve tapu işlemleri
Yeni projeden veya ticari bir satıcıdan alım gibi durumlarda, ilan edilen bedelin KDV ve sözleşmedeki diğer kalemleri içerip içermediğini ayrıca netleştirin. Vergi uygulaması satışın ve tarafların niteliğine göre değerlendirilir; tek bir oranı bütün konutlara uygulamayın.
Evi kullanıma hazırlama bütçesini tekliflerle oluşturun
Boyaya ihtiyacı olan evle tesisat müdahalesi gerektiren ev için aynı payı ayırmak doğru sonuç vermeyebilir. Görülen işleri listeleyip işçilik, malzeme ve süreyi kapsayan teklifler alın. İşlerin hangileri taşınmadan önce yapılmalı, hangileri bekleyebilir, ayırın.
Taşınma teklifinde paketleme, kat, asansör, araç yaklaşımı, montaj ve geçici depolama gibi ayrıntıları netleştirin. Perde, aydınlatma ve ölçü nedeniyle yenilenecek eşya da ilk bütçeye eklenebilir. Mevcut konutla yeni konutun giderlerinin bir süre çakışıp çakışmayacağını takvim üzerinde kontrol edin.
Kendi bütçe tablonuz
| Kalem | Bütçeye yazılacak tutar | Dayanak ve ödeme zamanı |
|---|---|---|
| Satış bedelinde kullanılacak öz kaynak | Satış bedeli eksi kesinleşen kredi | Satış ve kredi koşulları |
| Size düşen tapu harcı | İşleme göre hesaplanan tutar | Güncel tahakkuk |
| Diğer işlem ve hizmet giderleri | Payınıza düşen toplam | Yazılı teklif/sözleşme |
| Kredi ve sigorta ödemeleri | Uygulanan kalemler | Banka ve sigorta teklifi |
| Tadilat ve temizlik | Öncelikli işlerin toplamı | Kapsamı belli teklifler |
| Taşınma, abonelik ve eşya | Harcama ile güvenceyi ayrı kaydedin | Sağlayıcı teklifleri |
| Beklenmeyen işlere ayrılan pay | Kendi koşullarınıza göre | Harcanana kadar nakit payı |
Son kontrolü her satırın yanına bir ödeme tarihi koyarak yapın. Toplamı karşılayabilmek kadar, gereken paranın gereken gün hazır olması da satın alma planının parçasıdır.