Alım ve satım
Kredi ön değerlendirmesi ile kesin kullandırım aynı şey mi?
Bu rehberde 4 bölüm
“Krediniz uygun görünüyor” ifadesi, evin satış bedelinin belirli bir günde kesin olarak ödeneceği anlamına gelmeyebilir. Konut finansmanında başvuran kişinin değerlendirilmesi, alınacak taşınmazın incelenmesi ve kullandırım hazırlığı farklı adımlardır. Satıcıyla tarih konuşurken bu adımları ayırmak, henüz tamamlanmamış bir işlemi tamamlanmış gibi planlamanızı önler.
Size verilen cevabın adını netleştirin
Telefonda veya uygulamada görülen olumlu mesajın neyi kapsadığını bankaya sorun. Bu cevap yalnızca beyan ettiğiniz bilgilere mi dayanıyor? Gelir belgeleri incelendi mi? Alınacak konut belli mi? Kullanılabilecek tutar geçici mi, hangi koşullara bağlı? Aynı sözcük farklı kurumlarda farklı aşamaları anlatabileceğinden, işlem adını ve kalan koşulları yazılı istemek yararlıdır.
Kendi dosyanıza “başvuru yapıldı”, “belgeler incelendi”, “taşınmaz incelemesi bekleniyor” gibi somut ifadeler kaydedin. “Kredi tamam” şeklindeki tek satırlık not, hangi işin henüz yapılmadığını gizler. Başvuru numarasını ve bankadaki sorumlu kişinin iletişim kanalını da aynı yerde tutun. Verilen cevabın geçerlilik süresini ve yeniden belge istenebilecek durumları ayrıca sorun.
Kişisel uygunluk taşınmaz incelemesinin yerini tutmaz
Bankanın değerlendirmesi yalnızca gelir ve ödeme geçmişinden oluşmayabilir. Konutun kimliği, değerleme sonucu ve teminatla ilgili incelemeler de sürece girer. Örneğin Ziraat Bankasının konut kredisi açıklamasında alınacak konut için ekspertiz raporu düzenlenmesi belirtilir. Bu, bütün bankaların bütün süreçlerinin aynı olduğu anlamına gelmez; kendi bankanızın sırasını öğrenmeniz gerekir.
İlanın adresi ile başvuruya konu bağımsız bölümün bilgileri uyuşuyor mu, değerleme randevusu kesinleşti mi, eksik evrak bulunuyor mu? Bu soruların cevapları satış takviminizi etkiler. Satıcının size gönderdiği eski bir raporun yeni başvuru için yeterli olduğunu varsaymayın.
Satış takvimini kalan işlere bağlayın
| Aşama | Netleştirilecek bilgi |
|---|---|
| Başvuru | Hangi belgeler teslim edildi? |
| Değerlendirme | Hangi kontroller henüz sonuçlanmadı? |
| Taşınmaz | Rapor ve belge incelemesi tamamlandı mı? |
| Sözleşme | İmzalanacak belgeler ve koşullar belli mi? |
| Kullandırım | Ödeme için hangi işlem ve teyit bekleniyor? |
Her aşamanın yanına beklenen tarihi ve bilgiyi veren birimi ekleyin. Tarih bir tahminse bunu açıkça belirtin. Değerleme randevusu oluşturulmuş olması, raporun aynı gün sonuçlanacağını veya istenen tutarın kabul edileceğini göstermez. Bankadan gelen son bilgiyi satıcıya aktarırken de bu ayrımı koruyun.
Belirsizliği kapora ve taşınma kararına taşımayın
Finansmanın henüz kesinleşmediği dönemde yapılacak ön ödeme, sözleşme ve tarih taahhütlerinin sonuçlarını ayrıca değerlendirin. Kredi çıkmaması halinde ne olacağı belirsiz bir anlaşmayı “nasıl olsa onay gelir” düşüncesiyle imzalamayın. Bu koşulların nasıl düzenleneceği gerekiyorsa hukukçu yardımıyla açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taşınma firması, mevcut evden çıkış veya eşya siparişi gibi kararları da gerçek işlem aşamasına göre planlayın. Ön değerlendirmenin olumlu olması yararlı bir başlangıç bilgisidir; fakat son adımı temsil etmez. Bankadan alınacak en işe yarar cevap, yalnızca “olumlu” sözcüğü değil, kullandırıma kadar kalan koşulların açık listesidir.